In 2001 is er een nieuwe wet op de Inkomstenbelasting in werking getreden en wordt er op drie verschillende manieren (drie boxen) belasting geheven. Na optelling van de inkomsten uit deze drie boxen worden nog heffingskortingen verrekend. Deze kortingen zijn persoonsgebonden.
Als zelfstandig ondernemer in een eenmanszaak, maatschap of vennootschap onder firma (VOF), betaal je inkomstenbelasting over je nettowinst. Nettowinst is omzet minus inkopen minus bedrijfskosten en je kunt het vergelijken met het brutoloon in een loondienstverband. Ook over het brutoloon moet nog belasting worden betaald. Deze inkomsten worden in box 1 belast. Als zelfstandig ondernemer geniet je een aantal fiscale voordelen: ondernemersaftrekposten.
Raadpleeg de website van de belastingdienst voor recente gegevens over de hoogte van de heffingskortingen en de belastingschijven.

De Wet IB kent in box I van het belastingformulier drie soorten beloningen voor prestaties: 

  • Resultaat uit overige werkzaamheden: de parttime praktijk.
  • Winst uit onderneming: de fulltime praktijk.
  • Beloning uit loondienstverband: een baan of een uitkering.

    Zelfstandig ondernemer voor de fiscus?
    Het nieuwe belastingstelsel hanteert de volgende definitie voor ondernemer:
    “De belastingplichtige voor rekening van wie een onderneming wordt gedreven en die rechtstreeks wordt verbonden voor verbintenissen betreffende die onderneming.” (Wet IB 2001.)

    In het nieuwe stelsel wordt onderscheid gemaakt tussen: 
  • Echte winstgenieters /ondernemers; diegenen uit de hierboven bedoelde groep.
  • Winstgenieters /niet-ondernemers; geldschieters in de vorm van stille vennoot.

    Met dit onderscheid komen fiscale voordelen van ondernemerschap vooral ten goede van de ‘echte winstgenieters’.
    Voor de belastingdienst moet je kunnen aantonen dat je zelfstandig bent, zodat er niet de indruk kan worden gewekt dat de werkzaamheden onder een fictief loondienstverband vallen. Voor freelancers & ZZP-ers is het belangrijk om voor elke opdrachtgever een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) aan te vragen.

  

Resultaat uit overige werkzaamheden (ROW): de parttime praktijk

Veel vaktherapeuten beginnen hun eigen praktijk klein, naast een (parttime) vast dienstverband. Voordeel is, dat je voor je inkomsten niet helemaal afhankelijk bent van de eigen praktijk. Nadeel is, dat je, omdat je maar een beperkt aantal cliënten per week hebt, je vaak niet aan de toelatingseisen van het Register voor Vaktherapeutische Beroepen voldoet. Ook voor de belastingdienst ben je geen zelfstandig ondernemer, zodat je niet in aanmerking komt voor ondernemersaftrek.

Je bent echter wel aan het ondernemen en draagt verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor de consequenties van je activiteiten. Je hebt de volgende verplichtingen: 

  • Zelfstandige boekhouding en administratie voeren.
  • Btw plicht: afdracht en btw boekhouding bijhouden.
  • Bijhouden van cliëntendossiers.

Winst uit onderneming (WUO): de fulltime praktijk

Wanneer je fulltime in de eigen praktijk werkt, gaat de belastingdienst uit van een minimum van 1225 uur per jaar om aan het urencriterium voor zelfstandig ondernemer te voldoen. Dit komt neer op ongeveer 23,5 uur per week. Hieronder vallen alle werkzaamheden die je in de eigen praktijk verricht: contacturen met de cliënten, voorbereiding, verslaglegging, scholing, supervisie en intervisie, boekhouding en administratie, pr, onderhouden en schoonmaken van de praktijkruimte etc.
Zelfstandige ondernemers komen in aanmerking voor startersaftrek (de eerste drie jaar) en zelfstandigenaftrek. Ook kan je jaarlijks een deel van de winst reserveren voor de fiscale oudedagsreserve. Over deze pensioenvoorziening ga ja pas belasting betalen bij het opheffen van de eigen praktijk of na je 65e.

Beloning uit loondienstverband: een baan of een uitkering

 De combinatie van een fulltime of parttime praktijk met een baan.
Of de belastingdienst deze inkomsten als bijzaak ziet of als hoofdmoot, hangt er van af of je aan de criteria voor zelfstandig ondernemer voldoet. Wanneer je positie onduidelijk is, houdt dan de volgende zaken goed bij: 

  • Registreer alle tijd die je aan de eigen praktijk besteedt in een aparte agenda.
  • Open een aparte bankrekening voor de praktijk.
  • Houdt een boekhouding bij van alle inkomsten en uitgaven: neem een boekhouder.
  • Meld je aan bij de belastingdienst voor afspraken over de btw.

De combinatie van een fulltime of parttime praktijk met een uitkering

Uitkeringen vallen fiscaal onder beloning uit dienstverband. Het is belangrijk om eerst goed uit te zoeken wat je rechten en plichten zijn en wat voor invloed het starten van een eigen praktijk heeft op je uitkering(en). Er bestaat een landelijke regelgeving, maar de uitvoering hiervan kan per regio verschillen en zijn sterk afhankelijk van de gemeente waar je woont, je arbeidsdeskundige of –consulent en/of het arbeidsreïntegratiekantoor waar je onder valt. Wel zijn er voor mensen die vanuit een uitkering een eigen bedrijf willen starten, diverse regelingen die al dan niet met tijdelijk behoud van uitkering, dit ondersteunen. Bij de bijstand heet de regeling Bbz en wordt uitgevoerd door de Gemeentelijke Sociale Dienst. Wanneer je nog onder de oude WAO valt, is de oude Wet REA veelal nog van toepassing. Ook met een IRO (Individuele Reïntegratie Overeenkomst) kan je tegenwoordig een eigen bedrijf starten. Voor meer informatie zie Starten vanuit een uitkering op deze website.